مقدمه:
مراقبت شخص‌محور به‌عنوان یکی از رویکردهای اساسی در ارائه خدمات سلامت، بر مشارکت فعال فرد در تصمیم‌گیری، احترام به ارزش‌ها و ترجیحات وی و ارائه مراقبت متناسب با نیازهای او تأکید دارد. با وجود کاربرد گسترده این مفهوم، هنوز درباره ابعاد، ویژگی‌های تعیین‌کننده و حدود مفهومی آن اتفاق نظر کامل وجود ندارد. این مطالعه با هدف تحلیل مفهوم مراقبت شخص‌محور در پرستاری انجام شد.
روش‌کار:
این مطالعه از نوع تحلیل مفهوم و بر اساس روش هشت‌مرحله‌ای واکر و آوانت انجام شد. منابع علمی در پایگاه‌های PubMed، Scopus و Google Scholar طی سال‌های 2010 تا 2025 جستجو شدند. پس از غربالگری و ارزیابی مطالعات بر اساس معیارهای ورود و خروج، 32 مقاله واجد شرایط وارد تحلیل شدند و داده‌ها مطابق مراحل روش واکر و آوانت تحلیل گردید.
یافته‌ها:
مراقبت شخص‌محور مفهومی چندبعدی و رابطه‌محور است که ویژگی‌های تعیین‌کننده آن شامل مشارکت درمانی، احترام به کرامت و خودمختاری، مراقبت فردی و جامع، همدلی، هماهنگی مراقبت، حساسیت فرهنگی و توانمندسازی فرد است. پیشایندهای این مفهوم در سطوح فردی، ارتباطی و سازمانی شناسایی شد و پیامدهای آن شامل بهبود تجربه و رضایت بیمار، ارتقای پیامدهای بالینی، افزایش توانمندی بیماران و بهبود رضایت شغلی کارکنان بود.
نتیجه‌گیری:
مراقبت شخص‌محور فراتر از تمرکز بر بیماری، بر شناخت فرد به‌عنوان یک انسان با ارزش‌ها، ترجیحات و اهداف منحصربه‌فرد تأکید دارد. تبیین ابعاد این مفهوم می‌تواند زمینه توسعه آموزش، پژوهش، سیاست‌گذاری و اجرای مؤثرتر مراقبت شخص‌محور در نظام سلامت را فراهم سازد.