fa مروری بر عوارض جانبی مبتلایان به ویروس کووید-19 تخصصي Special مروری Review <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> بیماران مبتلا به بیماری ویروس کرونا بعد از بهبودی دچار مشکلات متعددی می‌شوند. مطالعات&nbsp;صورت گرفته در رابطه با کروناویروس‌&shy;ها به ویژه کووید-19 به سرعت در سراسر جهان گسترش یافته است، که این موضوع سبب گردآوری و ارائه اطلاعات به دست آمده در یک مقاله مروری گردید.<br> <strong>روش‌ کار:</strong> در این پژوهش یک مطالعه&shy;‌ی مروری سریع&nbsp;روی عوارض ناشی از ابتلا به بیماری کروناویروس در مقالات پژوهشی چاپ شده لاتین و فارسی در بازه زمانی 2001-2020 در پایگاه‌های اطلاعاتی انجام شد. از میان 61 مقاله پژوهشی یافته شده 36 مقاله مورد بررسی قرار گرفت.<br> <strong>یافته&shy;‌ها:</strong> مطلب قابل توجه در مورد بیماران فاز حاد این بیماری این است که این افراد بعضاً دچار عوارض شدیدی پس از بیماری می‌&shy;شوند و ممکن است کیفیت زندگی آنان تا سال&shy;‌ها تحت تأثیر این بیماری قرار گیرد. کروناویروس باعث ایجاد انواع بیماری&shy;‌ها ازجمله بیماری&shy;‌های تنفسی، روده، کلیوی، قلبی و عصبی می&shy;‌شوند. آسیب&shy;‌های قلبی‌ و‌ عروقی جدی از قبیل آسیب‌های میوکاردی، التهاب میوکارد، سکته قلبی، آرتیمی و نارسایی قلب نیز از عوارض این ویروس به شمار می‌روند. همچنین مطالعات مشخص کرده&shy;اند که اثرات اجتماعی، فردی، اقتصادی و بهداشتی حاصل از این بیماری تا سالیان دراز در جوامع باقی می&shy;‌ماند.<br> <strong>بحث و نتیجه‌گیری:</strong> در این مقاله&shy;‌ی مروری تمرکز بر عوارض کوتاه‌مدت و یا طولانی‌مدت بعد از تجربه&shy;‌ی فاز حاد بیماری بوده است. با توجه به موارد بررسی شده، شناخت عوارض جانبی ابتلا به این بیماری بسیار حائز اهمیت است.</div> <strong>Background</strong>: Patients with coronavirus disease are more likely to have multiple problems after recovery. Numerous studies conducted on coronaviruses, especially severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2), which has spread rapidly around the world, have motivated us to gather and provide information in the form of a review article. <span dir="RTL"></span><br> <strong>Method</strong>: In this study a rapid review study on the complications of coronavirus disease was performed in published research articles in Latin and Persian in the period 2001-2020 were conducted in databases. Out of 61 research articles found, 31 articles were reviewed evaluate.<br> <strong>Results</strong>: In a number of patients, sometimes severe side effects emerge after the disease onset, and their quality of life may be affected for years. Covid-19 causes a variety of disorders, including respiratory, intestinal, renal, cardiovascular, and neurological diseases. Severe cardiovascular damages, such as myocardial infarction, arthritis, and heart failure, are also considered the complications of Covid-19. Also, studies have shown that the social, individual, economic, and health effects of the disease remain in the community for many years. The disease causes cardiovascular, hepatic, and neurological complications in individuals infected by the virus.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Conclusion</strong>: In this review, we focused on short- and long-term complications of Covid-19 in patients recovered from the acute phase of Covid-19. Due to these cases, it is very important to study and recognize the side effects of this disease. کووید-19, اپیدمی, آسیب میوکارد, آریتمی, آنزیم‌های کبدی COVID-19, Epidemic, Myocardial damage, Arrhythmia, Liver enzymes 31 40 http://npwjm.ajaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1306-3&slc_lang=fa&sid=1 Sepideh Mirzaei سپیده میرزائی houshmandi.kia7@ut.ac.ir 10031947532846003896 10031947532846003896 No Science and Research Branch, Islamic Azad University واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی Saied Bokaie سعید بکایی sbokaie@ut.ac.ir 10031947532846003897 10031947532846003897 No University of Tehran دانشگاه تهران Kiavash Hushmandi کیاوش هوشمندی kiavash.hushmandi@gmail.com 10031947532846003898 10031947532846003898 No University of Tehran دانشگاه تهران Maliheh Entezari سلمان دانشی salmandaneshi008@gmail.com 10031947532846003899 10031947532846003899 No Jiroft University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی جیرفت Mehdi Raei مهدی راعی mehdi_r_d@yahoo.com 10031947532846003900 10031947532846003900 No Baqiyatallah University of Medical Sciences مرکز تحقیقات بهداشت، پژوهشکده سبک زندگی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج) Maliheh Entezari ملیحه انتظاری medicine.med2000@yahoo.com 10031947532846003901 10031947532846003901 Yes Tehran Medical Sciences, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی، علوم پزشکی تهران